Dialect

Als u een bezoekje brengt aan Roerdalen, is de kans groot dat u de mensen rondom u hoort ‘plat kalle’, oftewel: in het Limburgs dialect hoort spreken! Limburgs verstaan of spreken is nog niet zo makkelijk, als je die taal niet als kind geleerd hebt. Het is, net als het Chinees, een echte toontaal. In een toontaal kun je met de verschillende ‘melodieën’ van één klank verschillende betekenissen aangeven. Zo kan met het woord ‘sjoon’, afhankelijk van de uitspraak, ‘schoon’ worden bedoeld, maar ook ‘mooi’ of ‘schoen’ of ‘schoenen’. Er bestaan maar weinig toontalen op de wereld.

Ook kunnen woorden of de uitspraak van een woord per streek of zelfs per dorp verschillen. Elk dorp heeft zijn eigen, goed herkenbaar dialect. De onderlinge verstaanbaarheid is 100%. Veel Limburgers herkennen andere dialecten feilloos: ze noemen de plaats van de andere spreker zonder mankeren. Vraagt u in de Roerstreek maar eens naar de plaatselijke benaming voor ‘kruisbessen’. In Posterholt zijn dat ‘knórsjele’, in Montfort ‘kroosjele, in de andere dialecten ‘sjtaekbaere’.

Wilt u zelf ook graag een woordje Limburgs meepraten? Bekijk dan ons mini-woordenboekje!

Woordenboek

Vaatdoek – sjóttelsplak
Mier – aomezeik
Kruiwagen – sjörsker
Vork – versjet (met de klemtoon op –sjet)
Varken – verke, kuusj
Boos, lelijk – nöt
Graag – gaer
Moe - meug
Handschoen – haas of hejsj.

Eten

Zuurvlees (Limburgse specialiteit, lijkt op stoofvlees) - zoervleisj
Brood – mik of wèk
Broodje – breudje
Kaas – kees
Ham – sjónk
Balkenbrij – balkebrie, kroepoet, kerboet

Eten bestellen

Een kop koffie - ’n tas kóffie
Een glas bier - ’n glaas beer (niet: ’n beerke!!!)
Een glas wijn - ’n glaas wien
Een portie frietjes - ’n toet friet
Een frikandel - ‘ne frikkedel

Je oriënteren

Wilt u mij de weg wijzen? - Wies geer mich estebleef de waeg.
Waar gaat deze weg naar toe? - Wo geit deze waeg haer?
Waar ligt het centrum? - Wo lik ’t midde van ’t dörp?
Sint Odiliënberg - Berg
Herkenbosch - Hirkebósj
Vlodrop - Vlorp
Posterholt - Postert
Montfort - Mofert
Melick - Melik
Roermond - Remunj, of Remuunj
Waar kan ik informatie halen? - Wo kan ich informatie kriege?

Deze pagina is tot stand gekomen met medewerking van Pierre Bakkes (geboren in Montfort), de eerste streektaalfunctionaris van Limburg.